– Fikret Hoca Blog –

Bilgi

Bu yazı 04 Nis 2013, tarihinde yazılmıştır. Bu yazı güncelliğini yitirmiş olabilir.

Bu yazı şunlarla etiketlenmiştir:

, ,

Kasıtlı Eskitme Kavramı

Kasıtlı eskitme (Planlı eskime) kavramını sürdürülebilir yaşam film festivaline gittikten sonra öğrendim. Aslında hepimizin hayatının bir parçası olan bu kavram ne yazıkki pek bilinmiyor. Hani şöyle konuşamlar yaparız aramızda: “Ananemin bir buzdolabı vardı 25 sene çalışmış şimdikiler 5 sene sonra bozuluyor” ya da “Aldığım yazıcı bir anda bozuldu daha alalı 3 sene bile olmamıştı” ya da “Cep telefonumun pili artık iki saat bile dayanmıyor” vb.
İşte anlam veremediğimiz bu durumlar aslında üreticiler tarafından bilinçli bir şekilde yapılıyormuş. Önce aşağıdaki belgeseli izlemenizi tavsiye ederim.

Ampul Tuzağı: Kasıtlı Eskitmenin Anlatılmayan Öyküsü / The Light Bulb Conspiracy: The Untold Story of Planned Obsolescence
Yönetmen: Cosima Dannoritzer, Yıl: 2010, Süre: 75′
Dil: İngilizce, Türkçe altyazı
Film Anasayfa: filmsforaction.org

Bir zamanlar, ürünler evlâdiyelik yapılırdı. Neden sonra, 1920’lerin başında bir grup iş adamının zihninde bir şimşek çaktı: “Eskimeyen bir ürün, ticarî bir trajedidir” (1928). Böylece kasıtlı eskime dediğimiz fikir doğmuş oldu. Kısa bir süre sonra, bilhassa akkor ampulün yaşam süresini kısaltmak üzere dünya ölçeğindeki ilk kartel kuruldu. Yeniliğin ve parlak fikirlerin sembolü olan ampul, böylece planlanmış eskime’nin ilk kurbanı oldu.

1950’li yıllarda tüketici toplumun doğmasıyla bu kavram bambaşka bir anlam kazandı. Tasarımcı Brooks Stevens bunu şöyle açıklıyor: “Kasıtlı Eskime, bir şeyin biraz daha yenisine, biraz daha iyisine, gerek duyulduğundan biraz daha sahip olma arzusudur…” Büyüme odaklı toplumun yıldızı parlamaya başladı, herkes istediği her şeye sahip oldu, çöpler dağ oldu (tercihen Üçüncü Dünya’daki yasadışı uzak çöplüklerde); ta ki tüketiciler isyan edinceye kadar.

“Ampul Tuzağı” tüketim toplumunun ve kasıtlı eskitmenin olumsuz yönlerini açığa çıkartan bir belgesel.

Konu ile ilgili diğer sitelerden yazılar:
Basit Bir Yaşam Blog Yazısı

Okuyanus Blog Yazısı

TANTALOS Blog Yazısı Mutlaka okunmalı çok dolu bir yazı olmuş.

Bazı şeyleri siz de tamir edebilirsiniz. Üstelik çok kolay şu sitelere bir göz atın:
ifixit
hadyman

Bu konuda fikriniz var mı?